YouTube'un ilk yıllarında insanlar videoları takip ediyordu. Sonra kanalları takip etmeye başladılar. Bugün giderek daha fazla izleyici, doğrudan kişileri takip ediyor. Bu değişimin verisi de var.

Platformun eylül başında yayımladığı kültür araştırmasında katılımcıların yüzde 63'ü, hayranı olduğu kişi ya da şey başarılı olduğunda kendini de başarılı hissettiğini söylüyor. Yüzde 60'ı bu başarının kurulmasına katkıda bulunduğunu düşünmekten gurur duyduğunu belirtiyor.

Bu, klasik seyircilikten farklı bir ilişki. Bir dizinin hayranı, dizinin reyting başarısını kendi başarısı saymaz. Bir kanalın topluluğu ise kanalın büyümesini ortak bir iş olarak görüyor.

İçerik neden kişiselleşiyor

Bu bağ, içeriğin konusunu da belirliyor. Üreticinin taşınması, seyahati, aldığı ekipman, arkadaş çevresi, iş toplantısı ve hatta ara verme kararı içeriğe dönüşebiliyor. Bunun sebebi fikir yokluğu değil; izleyicinin merak ettiği şeyin konu değil kişi olması.

Sektörün buna verdiği yanıt, dağınık videolar yerine düzenli programlar kurmak oldu. YouTube'un mayısta duyurduğu program listesinde Dude Perfect, Trevor Noah, Jesser, Alex Cooper ve Kareem Rahma gibi isimlerin bölüm bölüm ilerleyen yapımları yer alıyor; bunların bir bölümü 2027'ye kadar yalnızca YouTube'da yayımlanacak.

Modelin kırılgan tarafı

Kişiye bağlı büyümenin bedeli de var. Kanalın değeri tek bir insanın görünürlüğüne bağlandığında, o insanın yorulması ya da başka bir alana yönelmesi bütün yapıyı etkiliyor. Kai Cenat'ın yayıncılığın zirvesinde dokuz aylık ara verip moda markası kurması, bu ikilemin son örneklerinden biriydi.

İzleyici tarafında ise farklı bir mesele var. Parasosyal bağ, tek yönlü bir yakınlık duygusu üretiyor: izleyici üreticiyi tanıdığını hissediyor, üretici ise izleyiciyi tanımıyor. Bu asimetri, eleştiri ve tartışma anlarında topluluk tepkilerinin sertleşmesinin de arka planında duruyor.

Türkiye'de de tablo benzer. Günlük hayat içerikleri, kamera arkası anlatımları ve kişisel hikâyeler, büyük prodüksiyonlarla benzer izlenmelere ulaşabiliyor. Üretici için asıl soru, bu yakınlığı sürdürülebilir bir sınırla nasıl koruyacağı.